🎯 Deneyin Amacı
Doppler olayının anlaşılması ve hareketli kaynak ile gözlemci durumunda frekans değişiminin incelenmesi.
🧰 Gerekli Malzemeler
Buzzer
9V pil
🧪 Deneyin Yapılışı
Buzzer elde tutulur ve ileri-geri hareket ettirilir. Dinleyici, sesin yaklaşıldığında tizleştiğini, uzaklaşıldığında ise pesleştiğini gözlemler. Ya da bir ipin ucuna bağlanır ve kafanın üzerinde daıresel hareket yapılırç
🧠 Doppler Etkisi Nedir?
Doppler etkisi, bir dalga kaynağı ile gözlemci arasında bağıl hareket olduğunda gözlenen frekansın değişmesi olayıdır.
Kaynak gözlemciye yaklaşırken dalga boyu küçülür ve frekans artar. Bu nedenle ses daha tiz duyulur.
Kaynak uzaklaşırken dalga boyu büyür ve frekans azalır. Bu nedenle ses daha pes duyulur.
📊 Genel Doppler Formülü
f' → gözlenen frekans
f → kaynak frekansı
v → dalga hızı
vg → gözlemci hızı
vk → kaynak hızı
📡 Durum 1: Gözlemci Hareketli
Kaynak sabit, gözlemci hareketliyse:
Gözlemci kaynağa yaklaşıyorsa (+), uzaklaşıyorsa (-) alınır.
📡 Durum 2: Kaynak Hareketli
Gözlemci sabit, kaynak hareketliyse:
Kaynak gözlemciye yaklaşıyorsa (-), uzaklaşıyorsa (+) alınır.
🌌 Uygulamalar
Doppler etkisi birçok alanda kullanılır:
- Ambulans ve siren sesleri
- Polis radarları (hız ölçümü)
- Astronomide kırmızıya kayma
- Tıpta Doppler ultrason
💥 Şok Dalgaları ve Mach Sayısı
Kaynak, ses hızına yaklaştığında dalgalar üst üste binmeye başlar.
Ses hızını aştığında ise şok dalgaları oluşur.
Mach sayısı 1'den büyükse cisim ses hızını aşmıştır.
